Co to są Kurpie? Czyli jak spędzić weekend na Kurpiowszczyźnie.

Cudze chwalicie, swego nie znacie. Spędzamy wakacje w różnych zakątkach globu i fascynujemy się obcymi kulturami, a nie mamy pojęcia o naszych polskich tradycjach. Tym razem chcemy Was zabrać na wycieczkę na Kurpie. Gdzie to jest, jak tam jest, jakie czekają tam na Was atrakcje, czy warto przyjechać tu z rodziną lub ukochaną osobą - to wszystko znajdziecie w poniższym poradniku.

 

Jaka jest historia Kurpi?

Kurpiami nazywamy ziemie pomiędzy Myszyńcem, Ostrołęką, Nowogrodem i Kolnem, położone w widłach rzek Orzyc, Pisa, Bug i Narew oraz ich rdzennych mieszkańców. Nazwa “kurpie” pochodzi od lokalnego kapci, kurpsi, plecionych z lipowego łyka. Początkowo to przezwisko miało pejoratywne znaczenie, a sami Kurpie nazywali się Puszczakami. Pierwsze ślady osadnictwa w tych okolicach datuje się na XII wiek. Od zawsze te tereny należały do książąt mazowieckich. Puszcze i bory ostrołęckie nie sprzyjały jednak stałemu osadnictwu. Wylewające rzeczki, bagna, torfowiska i piach oraz wiele dzikich zwierząt. Do XVI wieku Puszczę Białą i Zieloną eksploatowali przede wszystkim bartnicy oraz książęcy myśliwi. Wtedy wzrost zapotrzebowania na miód sprawił, że powstały pierwsze wsie.

Dziś dominują tu pola uprawne i łąki, a także lasy mieszane i piaszczyste wydmy. Głównymi ośrodkami kultury kurpiowskiej pozostały do dziś miejscowości Łyse, Kadzidło i Myszyniec. Tam do dziś pielęgnuje się lokalne tradycje, stroje, hafty, bursztynowe ozdoby, style budowania chat, wycinanki i ozdobne palmy w Niedzielę Palmową.

 

Gdzie są Kurpie?

Gdzieś w okolicach Warszawy, Białegostoku, Olsztyna, Mławy, Łomży, czy Ostrołęki, na granicy Mazowsza i Mazur, znajduje się Równina Kurpiowska. Znajduje się tam 8 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 942 ha oraz mnóstwo szlaków turystycznych.

 

Czy istnieje gwara kurpiowska?

Tak, ma w sobie elementy starodawnych gwar mazowieckich, mazurskich i pruskich. To tam usłyszymy “chtóra” zamiast “która”, “sporzej” zamiast “szybciej”, czy “famelija”, czyli inaczej “rodzina”.

 

Jakie są najważniejsze atrakcje turystyczne na Kurpiach?

1. Muzeum Kurpiowskie w Wachu - ponad 10 000 eksponatów zgromadzonych przez twórców ludowych, Zdzisława i Laurę Bziukiewiczów.

http://www.muzeum.kurpie.com.pl/
★ Wach 14, 07-420 Kadzidło
☎ +48 607 676 356

 

2. Zagroda Kurpiowska w Kadzidle - świetne zachowane budynki z XIX i XX wieku, gdzie odbywają imprezy folklorystyczne oraz lekcje i warsztaty dotyczące Kurpiowszczyzny.

https://zagrodakurpiowska.pl/2017/07/13/kontakt/
★ Trasa Mazurska 2, 07-420 Kadzidło
☎ +48 29 761 82 00

 

3. Skansen Kurpiowski w Nowogrodzie - jeden z największych kompleksów drewnianego budownictwa w Polsce z pięknymi terenami parkowymi wokół.

https://www.facebook.com/skansenkurpiowski.wnowogrodzie
★ Zamkowa 25, 18-414 Nowogród
☎ +48 86 217 55 62

 

4. Muzeum Historyczne w Przasnyszu - najlepsza baza kurpiowskich zbiorów historycznych i archeologicznych.

http://www.muzeumprzasnysz.pl/
★ Rynek 2, 06-300 Przasnysz
☎ +48 29 752 28 66

 

5. Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce - stałe i sezonowe wystawy o naszym regionie oraz 14 000 eksponatów i 7 000 książek.

http://www.muzeumprzasnysz.pl/
★ Rynek 2, 06-300 Przasnysz
☎ +48 29 764 54 43

 

6. Szlak Turystyczny “Wstęga Kurpiowska” (ok. 65 km) do pokonania rowerem z Myszyńca przez Chorzele do Przasnysza.

http://kurpiowskipark.home.pl/files/Image/kultura%20kurpiowska/ULOTKA.pdf

 

7. Szlak Turystyczny “Pierścień Kurpiowski” (ok. 110 km) do pokonania samochodem, łączący Myszyniec, Nowogród i Ostrołękę.

http://kurpiowskipark.home.pl/files/Image/kultura%20kurpiowska/ULOTKA2.pdf

 

8. Szlak Barci Kurpiowskich w Rezerwacie Czarnia o długości ok. 7 km, dobrze oznakowany, idealny na pieszy spacer po lesie.

★ DW614, 07-431, Polska, skrzyżowanie dróg z Chorzel do Myszyńca i z Czarni do
Bandyś przy kapliczce św. Huberta. Fraza “Szlak Barci Kurpiowskich” działa w Google
Maps.

 

9. Rezerwat przyrody Torfowisko Serafin: szkak spacerowy i rowerowy wokół jeziora Krusko - dzika ścieżka przez bagna i lasy, które powstały na dawnym jeziorze Krusko, mocno zaniedbana, ale warta odwiedzenia. Świetne miejsce na podziwianie niespotykanych gatunków zwierząt i roślin.

★ Fraza “Rezerwat Torfowisko Serafin” doprowadzi Cię w Google Maps we właściwe miejsce.

 

10. Szlak kajakowy Doliną Omulwi - dobrze oznakowane 43 kilometry pośród lasów i łąk, gdzie można spotkać m.in. żurawie i bociany, idealne dla rodzin z dziećmi, łatwe do pokonania kajakiem.

https://www.jedwabno.pl/11708/szlak-kajakowy-rzeki-omulew
★ Jezioro Omulew (start) - Wielbark (meta)

 

11. Leśna rowerowa ścieżka edukacyjna w Wachu - pętla na rodzinną wycieczkę rowerową, licząca 16 kilometrów, na trasie której znajduje się wieża widokowa w Podgórzu.

★ 7CG4+83 Siarcza Łąka (lokalizacja w Google Maps)

 

Jakie zwierzęta możesz spotkać na Kurpiach?

Wędkarze ucieszą się z żyjących w rzekach leszczy, szczupaków, płoci i brzan. Nad wodą spotkamy bobry, wydry i piżmaki. W kurpiowskich lasach żyją łosie, dziki, jelenie, sarny, wilki, borsuki, kuny, tchórze, zające i jeże. Jeśli masz szczęście, w rezerwatach spotkasz bociany czarne, żurawie, czy orliki.

 

Co robić na Kurpiach?

Kurpie najlepiej poznawać podczas spacerów, pokonując trasy rowerowe lub kajakowe. Do tego wędkowanie i grzybobranie - ryb i grzybów mamy pod dostatkiem. Zimą świetnym pomysłem będą kuligi, czy leśne wędrówki ze sprzętem do nordic walking.